Қан қысымы және пульс: ересектердегі норма және жіктелім бойынша бағалау
Артериялық қысым екі санмен жазылады: жоғарғы (систолалық) — жүрек жиырылғанда, төменгі (диастолалық) — босаңсығанда. Ересектер үшін нормалар жасқа байланысты емес: дұрыс өлшегенде қайталанатын 140/90 және одан жоғары қысым гипертония саналады.
Қалай есептеледі
Отырып, 5 минут демалғаннан кейін, арқаны сүйеп, қолды жүрек деңгейінде үстелге қойып, өлшемі сай манжетпен өлшеңіз. 30 минут бұрын — кофесіз, темекісіз және жүктемесіз.
1–2 минут үзіліспен 2–3 рет өлшеп, орташасын жазыңыз. Бір өлшеу бойынша бағалау — диагноз емес, бағдар.
Егер жоғарғы және төменгі қысым әртүрлі санатқа түссе, қысым жоғарырақ санат бойынша бағаланады.
Нәтижені қалай бағалау керек
| Қысым, сын. бағ. мм | Бағалау (ESC/ESH) |
|---|---|
| 120-дан аз және 80-нен аз | оңтайлы |
| 120–129 және/немесе 80–84 | қалыпты |
| 130–139 және/немесе 85–89 | жоғары қалыпты |
| 140–159 және/немесе 90–99 | 1 дәрежелі гипертония |
| 160–179 және/немесе 100–109 | 2 дәрежелі гипертония |
| 180 және одан жоғары және/немесе 110 және одан жоғары | 3 дәрежелі гипертония |
Егде адамдар мен жүрек, бүйрек аурулары, диабеті бар адамдар үшін емдеу мақсатын дәрігер таңдайды. Балаларда қан қысымының нормасы жасқа, жынысқа және бойға байланысты — оны педиатр бағалайды.
Жасқа қарай пульс нормасы
| Жасы | Тыныштықтағы пульс, минутына соғу саны |
|---|---|
| 1 жасқа дейін | 100–160 |
| 1–2 жас | 90–150 |
| 3–5 жас | 80–140 |
| 6–11 жас | 70–120 |
| 12–17 жас | 60–100 |
| ересектер | 60–100 |
Тыныштықтағы, сергек күйдегі пульс. Жаттыққан адамдарда пульс 50–60 болуы аурусыз кездеседі.
Қашан дәрігерге бару керек
Қысым 180/110 және одан жоғары болып, басы қатты ауырса, кеуде ауырса, ентігу, қол не аяқта әлсіздік, сөйлеу не көрудің бұзылуы болса — жедел жәрдем шақырыңыз (103). Сондай-ақ қысым 90/60-тан төмен болып, талу немесе сананың шатасуы болса.
Жиі қойылатын сұрақтар
Жасқа қарай қан қысымының нормасы қандай?
Ересектер үшін жіктелім кез келген жасқа бірдей: оңтайлы — 120/80-нен төмен, гипертония — 140/90-нан бастап. Жас ұлғайған сайын қысым жиірек көтеріледі, бірақ бұл егде адамдардағы жоғары қысым норма дегенді білдірмейді. Егде адамдар үшін емдеу мақсатын дәрігер жеке таңдайды.
Тыныштықта пульс 100 — бұл көп пе?
Бұл норманың жоғарғы шегі. Тыныштықтағы пульс тұрақты түрде 100-ден жоғары болса, ырғақ үзілсе, ентігу немесе бас айналу болса — дәрігерге қаралып, ЭКГ жасатыңыз.
Үйде қысым қалыпты, ал дәрігерде жоғары — неге?
Бұл жиі кездесетін «ақ халат гипертониясы». Дәрігер қысымды тәуліктік бақылауды (ҚТБ) немесе үйдегі өлшеулер күнделігін тағайындауы мүмкін.
Дереккөздер
- Артериялық гипертензия бойынша ESC/ESH ұсынымдары (2018; ESH 2023)
- ҚР ДСМ клиникалық хаттамасы «Артериялық гипертензия»
- Жүрек жиырылу жиілігінің педиатриялық нормалары (PALS)
Бұл анықтамалық есеп, диагноз емес. Нәтижені дәрігермен талқылаңыз. Енгізілген деректер сақталмайды және ешқайда жіберілмейді.
Жаңартылды: 30.10.2026