Мазмұны
- Қысқаша ең бастысы
- Стационарды алмастыратын жағдайлар деген не
- Бедеулік — күндізгі стационарда
- Қандай процедуралар қосылды
- ЭКО және ИКСИ деген не
- Бұл жұптар үшін нені білдіреді
- Ата-ана баламен бірге бола алады
- Күндізгі стационарда емдеу қанша уақытқа созылады
- Үйдегі стационар
- Алғашқы деңгейдегі көмекке не кіреді
- Екі айдан артық еңбекке жарамсыздық
- Бұл жұмыс істейтіндер үшін неге маңызды
- Клиникалардағы инфекциялық аудит
- Аудит қалай құрылады
- Бұл пациенттерге неге қатысты
- Жиі қойылатын сұрақтар
2026 жылғы қарашаның ортасында Денсаулық сақтау министрлігінің үш бұйрығы туралы белгілі болды. Олар әртүрлі тақырыптарға — бедеулікті емдеуге, еңбекке жарамсыздық парақтарына және клиникалардағы пациенттердің қауіпсіздігіне қатысты, бірақ бәрі қарашаның соңында күшіне енеді. Ретімен айтамыз.
Қысқаша ең бастысы
Стационарды алмастыратын жағдайлар деген не
Бұл ауруханада тәулік бойы болуы қажет емес, бірақ күн ішінде — әдетте 4–8 сағат бақылау мен процедуралар қажет пациенттерге арналған көмек нысаны. Қарапайым тілмен айтқанда, бұл күндізгі стационар: пациент таңертең келіп, ем алып, кешке үйіне қайтады. Мұндай көмек алғашқы, екінші және үшінші деңгейлерде жоспарлы тәртіппен көрсетіледі.
Бедеулік — күндізгі стационарда
2026 жылғы 10 қарашадағы бұйрықпен денсаулық сақтау министрінің м. а. стационарды алмастыратын жағдайларда көмек көрсету стандартына өзгерістер енгізді. Екінші деңгейде бейінді маманның қорытындысы бойынша енді әйел бедеулігін — овуляцияның болмауымен байланысты, түтік, жатыр және жатыр мойны тектес, ер факторларымен байланысты, басқа және нақтыланбаған түрлерін, сондай-ақ ер бедеулігін емдеуге болады.
Қандай процедуралар қосылды
Стационарды алмастыратын жағдайларда жүргізілетін операциялар мен манипуляциялар тізбесіне мыналар қосылды:
- классикалық экстракорпоралдық ұрықтандыру, ұзақ және қысқа хаттамалар;
- ИКСИ-мен — сперматозоидты аналық жасушаға енгізумен экстракорпоралдық ұрықтандыру, ұзақ және қысқа хаттамалар;
- индукция кезеңіндегі аяқталмаған ЭКО.
Қосалқы репродуктивтік технологияларды қолданып бедеулікті емдеудің ұзақтығы емдеу бағдарламасымен және клиникалық хаттамамен айқындалады.
ЭКО және ИКСИ деген не
Экстракорпоралдық ұрықтандыру — аналық жасушаны әйел ағзасынан тыс ұрықтандырып, содан кейін алынған эмбрионды жатыр қуысына ауыстыратын әдіс. Бұған дейін бірнеше аналық жасуша жетілуі үшін гормондық ынталандыру жүргізіледі. ИКСИ — бір сперматозоидты тікелей аналық жасушаға енгізетін ЭКО нұсқасы; оны, мысалы, бедеуліктің ер факторы кезінде қолданады. Ұзақ және қысқа хаттамалар гормондық дайындықтың схемасы мен ұзақтығымен ерекшеленеді.
Бұл жұптар үшін нені білдіреді
ЭКО кезеңдерінің көпшілігі ауруханада тәулік бойы болуды талап етпейді: ынталандыру, пункция, эмбрионды ауыстыру күн ішінде жүргізіледі. Бұл процедураларды күндізгі стационар стандартында бекіту оларды көрсету мен төлеу тәртібін түсініктірек етеді. Емдеуге жатқызуға жолдаманы жауапты маман береді, пациент жолдамалардың бірыңғай электрондық жүйесінде тіркеледі, ал емдеуге жатқызу күнін кезекті ескере отырып қабылдаушы клиника айқындайды. Күн туралы пациентке ауызша немесе push- және SMS-хабарламалар арқылы хабарлайды.
Ата-ана баламен бірге бола алады
Сол стандарт еске салады: стационарды алмастыратын жағдайларда бес жасқа дейінгі балаларды, сондай-ақ дәрігерлердің қорытындысы бойынша қосымша күтімді қажет ететін үлкенірек балаларды емдеу кезінде анасы, әкесі немесе баланы күтетін басқа адам жанында бола алады. Оған уақытша еңбекке жарамсыздық парағы немесе анықтамасы беріледі.
Күндізгі стационарда емдеу қанша уақытқа созылады
Екінші деңгейде стационарды алмастыратын жағдайларда емдеу әдетте емдеуге жатқызылған сәттен бастап сегіз жұмыс күнінен аспайды. Ерекшеліктер — гемодиализ және перитонеалдық диализ, химия- және сәулелік терапия, бағдарламалық терапия және медициналық оңалту: олар үшін мерзімді емдеу бағдарламасы айқындайды. Қосалқы репродуктивтік технологиялардың көмегімен бедеулікті емдеу де өз бағдарламасы мен клиникалық хаттамасы бойынша жүреді.
Үйдегі стационар
Стандарт сондай-ақ көмек қашан үйде көрсетілетінін атайды. Бұл вирустық инфекциялар маусымында оқшаулауды қажет ететін, инфекциялық асқыну қаупі жоғары балалардағы сирек (орфандық) аурулар; тәулік бойы бақылауды қажет етпейтін инфекциялық аурулар; пациент медициналық ұйымға өзі бара алмайтын жағдайлар.
Алғашқы деңгейдегі көмекке не кіреді
Алғашқы деңгейде, яғни емханада немесе үйде, стационарды алмастыратын көмек дәрігердің тексеруін және көрсетілімдер бойынша мамандардың кеңестерін, талдау алуды, жағдайды бағалауға арналған диагностиканы, дәрілер мен процедуралар — екпелер, тамшылатқыштар, таңулар арқылы негізгі ауруды емдеуді, сондай-ақ паллиативтік көмек пен мейіргерлік күтімді қамтиды. Бұл көптеген пациенттерге тәулік бойғы стационарға жатпай-ақ ем алуға мүмкіндік береді.
Екі айдан артық еңбекке жарамсыздық
Екінші бұйрық, 2026 жылғы 6 қарашадағы, уақытша еңбекке жарамсыздық мерзімі екі айдан асуы мүмкін аурулардың тізбесін жаңартты. Тізбе жаңа редакцияда жазылған және 434 ауруды қамтиды. Олардың ішінде — тыныс алу ағзаларының және басқа ағзалардың туберкулезі, қатерлі және қатерсіз ісіктер, жүрек жеткіліксіздігі, АИТВ туындатқан ауру, А және В вирустық гепатиттерінің ауыр түрлері, кене вирустық энцефалиті, ауыр дәрежелі бруцеллез, қанның ұюының бұзылуы, тұлғаның өзгеруімен жүретін эпилепсия, әртүрлі жарақаттар, күйіктер және үсіктер. Бұйрық 24 қарашадан бастап күшіне енеді.
Бұл жұмыс істейтіндер үшін неге маңызды
Ауыр ауруы немесе жарақаты бар адам үшін емдеу мен қалпына келу көбіне екі айдан артық уақыт алады. Ауруды тізбеге енгізу емді үзбей және жұмысқа мерзімінен бұрын шықпай, еңбекке жарамсыздық парағын осы мерзімнен тыс ұзартуға мүмкіндік береді. Ұзарту туралы шешімді дәрігер және қажет болса дәрігерлік комиссия қабылдайды.
Клиникалардағы инфекциялық аудит
Үшінші бұйрық, ол да 10 қарашадағы, ішкі инфекциялық аудит жүргізу қағидаларын бекітеді. Олар меншік нысанына қарамастан барлық медициналық ұйымдарға қолданылады. Мақсат — клиникада медициналық көмек көрсетуге байланысты инфекциялардың алдын алу қаншалықты тиімді екенін бағалау, тәуекелдерді анықтау және бұзушылықтарды жою. Аудит жоспарлы және жоспардан тыс — өршулер, топтық сырқаттанушылық немесе қайталанатын бұзушылықтар кезінде жүргізіледі.
Аудит қалай құрылады
Әр медициналық ұйымда басшы басқаратын инфекциялардың алдын алу жөніндегі тұрақты жұмыс істейтін комиссия құрылады. Оған эпидемиолог, бейінді дәрігерлер, медбике, зертхана маманы және басқалар кіреді. Комиссия инфекция жағдайларын талдайды, тәуекел факторларын, микробиологиялық мониторинг пен антибиотиктерге төзімділік нәтижелерін бағалайды, стандартты рәсімдердің сақталуын және персоналдың дайындығын тексереді. Нәтижелер бұзушылықтар, себептер және нақты шаралар тізбесі бар есеппен ресімделеді. Бұйрық 27 қарашадан бастап күшіне енеді.
Бұл пациенттерге неге қатысты
Ауруханаларда жұқтыратын инфекциялар — бүкіл әлемдегі пациенттер қауіпсіздігіне төнетін басты қауіптердің бірі. Олар емдеуді ұзартады, ал антибиотиктерге төзімді қоздырғыштар оны қиындатады. Тұрақты ішкі аудит клиникаларға әлсіз тұстарды өршу болғанға дейін ертерек табуға көмектесуі тиіс.
Жиі қойылатын сұрақтар
ЭКО-ны күндізгі стационарда жасауға бола ма? Иә, 24 қарашадан бастап ЭКО және ИКСИ-мен ЭКО стационарды алмастыратын жағдайларда көрсетілетін процедуралар тізбесіне енгізілді.
Қандай ауруларда еңбекке жарамсыздық екі айдан артық созылуы мүмкін? Жаңартылған тізбедегі 434 ауруда, соның ішінде туберкулезде, онкологияда, жүрек жеткіліксіздігінде, ауыр жарақаттарда.
Ішкі инфекциялық аудит деген не? Клиника ішінде медициналық көмек көрсетуге байланысты инфекциялардың алдын алу қалай жүргізілетінін тұрақты тексеру.
Өзгерістер қашан күшіне енеді? Бедеулік пен еңбекке жарамсыздық туралы бұйрықтар — 24 қарашада, инфекциялық аудит туралы — 27 қарашада.
Материал тек ақпараттық сипатта және дәрігердің кеңесін алмастырмайды. Дәрігерсіз емдеуді бастамаңыз және өзгертпеңіз.
Дереккөздер
- Zakon.kz — «Лечить бесплодие будут в стационарозамещающих условиях в Казахстане» (приказ и. о. министра здравоохранения от 10.11.2026), 17.11.2026
- Zakon.kz — «Обновлен перечень заболеваний, для которых срок временной нетрудоспособности более двух месяцев» (приказ министра здравоохранения от 06.11.2026), 16.11.2026
- Zakon.kz — «Внутренний инфекционный аудит будут проводить в медорганизациях: утверждены правила» (приказ и. о. министра здравоохранения от 10.11.2026), 17.11.2026



